Халықаралық алмасу бағдарламалары

Жер бетіндегі батыс өркениетінің ең оқшауланған аймағы — Гавай аралдары: ең жақын құрлыққа (АҚШ-тың құрлығына) 3 700 км. Жалпы алғанда да ол әлемдегі ең оқшауланған жерлердің бірі. Мүмкін, осы себепті Гавай аралдарында АҚШ бойынша өмір сүру ұзақтығы ең жоғары — 82 жыл. Қарама-қарсы мысал ретінде Миссисипидегі өмір, мүмкін, соншалықты нашар емес, бірақ әлдеқайда қысқа — тек 75 жыл.

Жер бетіндегі ең биік тау — Мауна-Кеа жанартауы, егер оның етегінен есептесек (10 203 метр), ал теңіз деңгейінен есептегенде ол тек 4 205 метр болады. Себебі жанартаудың басым бөлігі су астында жатыр. Ал Ваиалеале жанартауы — Жердегі ең ылғалды жер: жылына орташа есеппен 11 684 мм жауын-шашын түседі, ал 1992 жылғы рекорд — 16 916 мм. Салыстыру үшін — Ригадағы жылдық орташа жауын-шашын мөлшері шамамен 700 мм-ден аз.

Жақын маңда — Жердегі ең ірі әрекеттегі жанартау Мауна-Лоа, оның биіктігі Мауна-Кеа-дан бар-жоғы 36 метрге төмен. 2022 жылдың 27 қарашасы — жексенбі түнінде жанартау оянып, 1984 жылдан кейін алғаш рет төбесіндегі ыдыс тәрізді кальдераны лавамен толтырды. 28 қарашада жарықтар бойымен лавалық фонтандар атқылады: олардың көбі бірнеше метрге дейін жетті, ал ең биіктері 30–60 метрге дейін болды.

Сіз білесіз бе, АҚШ-тың 100 долларлық банкнотасында бейнеленген адам ешқашан президент болмаған? Ол — Бенджамин Франклин, АҚШ тәуелсіздік күресінің көшбасыларының бірі және негізін қалаушылардың ішінен жалғыз адам: ол АҚШ-тың тәуелсіз мемлекет ретінде қалыптасуына негіз болған үш аса маңызды тарихи құжаттың бәріне қол қойған — АҚШ Тәуелсіздік декларациясы, АҚШ Конституциясы және 1783 жылғы Версаль бейбітшілік келісімі.

Тауматауакатангиангакоауауотаматеатурипукакапикимаунгахоронукупокануэнуакитанатаху (Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu) — Жаңа Зеландияның Солтүстік аралындағы биік емес таудың атауы және әлемдегі ең ұзын топонимдердің бірі.

Таудың атауын маори тілінен былай аударуға болады: «Таматеа — үлкен тізелі ер адам; ол тауларға сырғып түсіп, оларды бағындырып, тіпті жұтып қойған, «жер жегіш» ретінде танылған, және өзінің сүйіктісіне мұрын сыбызғысында ойнаған төбенің шыңы». Бұл сөз 85 әріптен тұрады және Гиннестің рекордтар кітабына енген. Көбінесе жергілікті тұрғындар төбені жай ғана «Таумата» деп атайды.

Міне, АҚШ-тың кейбір штаттарында жүз жылдан бері сақталып келе жатқан қызықты заңдардың бірнешеуі. Жылдар өтсе де, заңдар сол күйінде қалды… Колорадо штатында еркектерге ұйықтап жатқан әйелдерді сүйуге тыйым салынған. Ал Висконсин штатында әйелдердің оргазмы кезінде оларға оқ атуға еркектерге тыйым салынған. АҚШ-тың кейбір штаттарында, мысалы Аризонада, Индианада және Нью-Йоркте киім арқылы көрінетін эрекция қоғамдық орындарда заңсыз саналады.

Ол үшін айыппұл салынуы да, қамауға алынып кетуі де мүмкін. Ал Орегон штатындағы бір қалада еркектерге жыныстық қатынас кезінде дөрекі сөз айтуға тыйым салынған…

Өлім алқабында, жер шарындағы ең құрғақ әрі ыстық жерде, 15-тен астам құс түрі, 40 сүтқоректілер түрі, 44 жорғалаушы түрі, 12 қосмекенді түрі, 13 балық түрі және 545 өсімдік түрі өмір сүреді.

XI ғасырда өмір сүрген Орта Азиядан шыққан ғалым‑энциклопедист Әбу‑Райхан әл‑Беруни испандық Христофор Колумб Американы ашқанға дейін 450 жыл бұрын сол құрлықтың бар екенін сенімді түрде болжаған.

Австралияның 18 миллион тұрғынының ішінде соңғы жарты ғасырда 4 миллионнан астам адам елге келген.